The Flowers of Action
પુપ્ફવગ્ગો ફૂલોના રૂપકનો ઉપયોગ કરીને દર્શાવે છે કે કેવી રીતે માત્ર સારા વચનો કર્મ વિના સુગંધ વગરના ફૂલ જેવા છે, જ્યારે સદ્ગુણોની સુગંધ પવનની વિરુદ્ધ પણ ફેલાય છે.
को इमं पठविं विचेस्सति, यमलोकञ्च इमं सदेवकं।
को धम्मपदं सुदेसितं, कुसलो पुप्फमिव पचेस्सति॥
કોણ આ પૃથ્વીને, તેમજ મૃત્યુના વિશ્વને (યમની દુનિયા) અને દેવોના વિશ્વને સમજશે (સમજવું, ભેદ પારખવો)? કોણ જાગૃતિની સ્થિતિને (ધર્મનો માર્ગ, બુદ્ધના ઉપદેશો જે વાસ્તવિકતાની પ્રકૃતિ અને પરમ સત્ય તરફ નિર્દેશ કરે છે) સમજશે, જેમ એક કુશળ વ્યક્તિ ફૂલો ચૂંટે છે?
Who will discern (understand, discriminate) this earth, as well as the world of the dead (Yama’s world) and the world of the gods; Who will understand the state of awakening (path of the Dhamma, the teachings of the Buddha that point to the nature of reality, the ultimate truth), like a skillful one picking flowers.
सेखो पठविं विचेस्सति, यमलोकञ्च इमं सदेवकं।
सेखो धम्मपदं सुदेसितं, कुसलो पुप्फमिव पचेस्सति॥
તાલીમાર્થી (શીખનાર, સંપૂર્ણ જાગૃતિ પહેલાં એક ઉમદા વ્યક્તિના સાત તબક્કાઓમાંથી એક) આ પૃથ્વીને, તેમજ મૃત્યુના વિશ્વને (યમની દુનિયા) અને દેવોના વિશ્વને સમજશે (સમજવું, ભેદ પારખવો); તાલીમાર્થી જાગૃતિની સ્થિતિને (ધર્મનો માર્ગ, બુદ્ધના ઉપદેશો જે વાસ્તવિકતાની પ્રકૃતિ અને પરમ સત્ય તરફ નિર્દેશ કરે છે) સમજશે, જેમ એક કુશળ વ્યક્તિ ફૂલો ચૂંટે છે.
The trainee (learner, one of the seven stages of a noble person before full awakening) will discern (understand, discriminate) this earth, as well as the world of the dead (Yama’s world) and the world of the gods; The trainee will understand the state of awakening (path of the Dhamma, the teachings of the Buddha that point to the nature of reality, the ultimate truth), like a skillful one picking flowers.
फेणूपमं कायमिमं विदित्वा, मरीचिधम्मं अभिसम्बुधानो।
छेत्वान मारस्स पपुप्फकानि, अदस्सनं मच्चुराजस्स गच्छे॥
આ શરીરને ફીણ જેવું (ફીણ સમાન) સમજીને, અને તેની ભ્રામક પ્રકૃતિને (નિરાધાર, મૃગજળ જેવી પ્રકૃતિ) જાણીને; મારની (પુનર્જન્મના ચક્રમાં ફસાવી રાખતી તમામ શક્તિઓનું મૂર્ત સ્વરૂપ) ફૂલોની જાળને કાપીને, વ્યક્તિ મૃત્યુના રાજાની દૃષ્ટિથી દૂર થઈ જાય છે.
Having understood this body as like foam (similar to froth), and having realized its illusory nature (insubstantial, mirage like nature); Having cut off Māra’s (embodiment of all forces that keeps beings trapped in the cycle of rebirth) flowery snares, one goes beyond the sight of the King of Death.
पुप्फानि हेव पचिनन्तं, ब्यासत्तमनसं नरं।
सुत्तं गामं महोघोव, मच्चु आदाय गच्छति॥
આસક્ત મન (માનસિક વળગણ સાથે, મોહિત) સાથે ફૂલો એકઠા કરતી વખતે; જેમ એક મોટું પૂર સૂતેલા ગામને વહાવી જાય છે, તેમ મૃત્યુ આવી વ્યક્તિને ખેંચી જાય છે.
While accumulating flowers, with an attached mind (with mental obsession, infatuated); Like a great flood sweeps away a sleeping village, so does death carry such a person away.
पुप्फानि हेव पचिनन्तं, ब्यासत्तमनसं नरं।
अतित्तञ्ञेव कामेसु, अन्तको कुरुते वसं॥
ફૂલો એકઠા કરતી વખતે, આસક્ત મન (માનસિક વળગણ સાથે, મોહિત) સાથે; ઇન્દ્રિય સુખોથી હજુ અસંતુષ્ટ (અસંતોષી), આવી વ્યક્તિ મૃત્યુના નિયંત્રણ હેઠળ આવે છે.
While accumulating flowers, with an attached mind (with mental obsession, infatuated); Still unsatisfied (discontent) with sensual pleasures, such a person comes under death’s control.
यथापि भमरो पुप्फं, वण्णगन्धमहेठयं।
पलेति रसमादाय, एवं गामे मुनी चरे॥
જેમ મધમાખી ફૂલની પાસે જાય છે, તેની સુંદરતા અને સુગંધને નુકસાન પહોંચાડ્યા વિના (નુકસાન કર્યા વિના, ખલેલ પહોંચાડ્યા વિના); અને અમૃત લઈને જતી રહે છે, તેવી જ રીતે ઋષિએ (દ્રષ્ટા, સંન્યાસી, સાધુ) ગામમાં વિહરવું જોઈએ.
Just as a bee approaches a flower, without harming (not hurting, not disturbing) its beauty and fragrance; And leaves having taken the nectar, so should a sage (seer, hermit, monk) wander in the village.
न परेसं विलोमानि, न परेसं कताकतं।
अत्तनोव अवेक्खेय्य, कतानि अकतानि च॥
બીજાના દોષો (અપ્રિય બાબતો) નહીં, અથવા બીજાઓએ શું કર્યું છે કે શું નથી કર્યું તે નહીં; વ્યક્તિએ પોતાના કાર્યોને ધ્યાનમાં લેવા જોઈએ, કરેલા અને ન કરેલા બંને કર્મો.
Not the faults of (disagreeable in) others, nor what others have or have not done; One should consider one’s own actions, deeds, both done and not done.
यथापि रुचिरं पुप्फं, वण्णवन्तं अगन्धकं।
एवं सुभासिता वाचा, अफला होति अकुब्बतो॥
જેમ એક સુંદર ફૂલ, રંગથી ભરેલું હોય પરંતુ સુગંધ વિનાનું (સુગંધ રહિત) હોય; તેવી જ રીતે, સારી રીતે બોલાયેલા શબ્દો, જે કોઈ કાર્ય કરતું નથી તેના માટે કોઈ ફળ આપતા નથી (વ્યર્થ છે, કોઈ કામના નથી).
Just as a beautiful flower, full of color but lacking fragrance (without scent); So too, well spoken words, bear no fruit (are in vain, are of no use) for one who does not act.
यथापि रुचिरं पुप्फं, वण्णवन्तं सुगन्धकं।
एवं सुभासिता वाचा, सफला होति कुब्बतो॥
જેમ એક સુંદર ફૂલ, રંગ અને સુગંધથી ભરેલું હોય; તેવી જ રીતે, સારી રીતે બોલાયેલા શબ્દો, કાર્ય કરનાર માટે ફળદાયી (રચનાત્મક, સાર્થક) હોય છે.
Just as a beautiful flower, full of color and fragrance; So too, well spoken words, are fruitful (constructive, worthwhile) for one who acts.
यथापि पुप्फरासिम्हा, कयिरा मालागुणे बहू।
एवं जातेन मच्चेन, कत्तब्बं कुसलं बहुं॥
જેમ ફૂલોના ઢગલામાંથી, કોઈ ઘણી માળાઓ બનાવી શકે; તેવી જ રીતે, જેનો જન્મ થયો છે અને જે નાશવંત છે તેના દ્વારા, ઘણું સારું (પવિત્રતા, લાભદાયકતા, કુશળતા) કાર્ય થવું જોઈએ.
Just as from a heap of flowers, one could make many garlands; So too, by one who is born and mortal, much good (wholesomeness, beneficialness, skillfulness) should be done.
न पुप्फगन्धो पटिवातमेति, न चन्दनं तगरमल्लिका वा।
सतञ्च गन्धो पटिवातमेति, सब्बा दिसा सप्पुरिसो पवायति॥
ફૂલોની સુગંધ પવનની વિરુદ્ધ વહેતી નથી, ન તો ચંદન, તગર અથવા ચમેલીની સુગંધ; સદાચારી વ્યક્તિની (જ્ઞાની વ્યક્તિ, ઋષિ) સુગંધ પવનની વિરુદ્ધ વહે છે, સદાચારી વ્યક્તિની (સારી વ્યક્તિ, અરહંત, જાગૃત પ્રાણી) સુગંધ બધી દિશાઓમાં ફેલાય છે.
The fragrance of flowers does not blow against the wind, nor the fragrance of sandalwood, tagara, or jasmine; The fragrance of a virtuous person (wise person, sage) blows against the wind, the virtuous person’s (good person, arahant, awakened being) fragrance radiates in all directions.
चन्दनं तगरं वापि, उप्पलं अथ वस्सिकी।
एतेसं गन्धजातानं, सीलगन्धो अनुत्तरो॥
ચંદન તેમજ તગર, કમળ અને ચમેલી પણ; આ તમામ પ્રકારની સુગંધોમાં, સદ્ગુણની (નૈતિક આચરણ, નૈતિક અખંડિતતા) સુગંધ અજોડ છે.
Sandalwood as well as tagara, lotus and also jasmine; Of all these kinds of fragrances, the fragrance of virtue (ethical conduct, moral integrity) is unsurpassed.
अप्पमत्तो अयं गन्धो, यायं तगरचन्दनं।
यो च सीलवतं गन्धो, वाति देवेसु उत्तमो॥
આ સુગંધ નજીવી છે, તગર અને ચંદનની સુગંધ; પરંતુ સદાચારી વ્યક્તિની સુગંધ દૂર સુધી ફેલાય છે, દેવોમાં પણ અજોડ છે.
Insignificant is this fragrance, the scent of tagara and sandalwood; But the fragrance of the virtuous person spreads far, unsurpassed among the gods.
तेसं सम्पन्नसीलानं, अप्पमादविहारिनं।
सम्मदञ्ञा विमुत्तानं, मारो मग्गं न विन्दति॥
જેમનો સદ્ગુણ પૂર્ણ છે, જેઓ મહેનત (પોતાનું કાર્ય અથવા ફરજ સારી રીતે કરવાની ઈચ્છાનો ગુણ, સતર્કતા, સાવધાની અને કાળજી સાથે) સાથે જીવે છે; જેઓ સંપૂર્ણ સમજણ દ્વારા મુક્ત છે (જે સંપૂર્ણ સમજણ દ્વારા મુક્ત છે, અરહંતનું વિશેષણ), તેમનો માર્ગ માર શોધી શકતો નથી.
Of those with perfected virtue, who dwell with diligence (quality of wishing to do one’s work or duty well, with alertness, carefulness and care); Who are freed through complete comprehension (who is liberated by perfect understanding, epithet of an Arahant), their path is not found by Māra.
यथा सङ्कारठानस्मिं, उज्झितस्मिं महापथे।
पदुमं तत्थ जायेथ, सुचिगन्धं मनोरमं॥
જેમ કચરાના ઢગલામાં, રસ્તાની બાજુમાં ફેંકી દીધેલા, એક કમળ ખીલે છે, સુગંધમાં શુદ્ધ, આનંદદાયક અને મનોહર.
Just as in a heap of garbage, discarded by the roadside, A lotus blooms, pure in fragrance, delightful, and pleasing.
एवं सङ्कारभूतेसु, अन्धभूते पुथुज्जने।
अतिरोचति पञ्ञाय, सम्मासम्बुद्धसावको॥
તેથી, જેઓ કચરાના ઢગલા જેવા છે (પાંચ સમૂહોના બનેલા, ભેગા થયેલા) તેમની વચ્ચે, અંધ અને અજ્ઞાની, સામાન્ય લોકોમાં; સંપૂર્ણ જાગૃત બુદ્ધનો શિષ્ય જ્ઞાનથી (વિશિષ્ટ જ્ઞાન, સમજદારી) પ્રકાશિત થાય છે.
So, among those who are like a heap of garbage (concocted, put together of the five aggregates), blind and ignorant, ordinary people; One illuminates with wisdom (distinctive knowledge, discernment), a disciple of the perfectly Awakened One.