Non-violence and Self-Control
દંડવગ્ગો આપણને યાદ અપાવે છે કે દરેક જીવને દુઃખ અને મૃત્યુનો ડર હોય છે. આ સમજણ હિંસા છોડીને અહિંસા અને કરુણા તરફ દોરી જાય છે.
सब्बे तसन्ति दण्डस्स, सब्बे भायन्ति मच्चुनो।
अत्तानं उपमं कत्वा, न हनेय्य न घातये॥
બધા દંડથી (સજાથી) ડરે છે, બધા મૃત્યુથી ભય અનુભવે છે; પોતાની જાત સાથે અન્યોની સરખામણી કરીને, વ્યક્તિએ ન તો કોઈને મારવા જોઈએ કે ન તો કોઈની હત્યા માટે પ્રેરણા આપવી જોઈએ.
All fear punishment (rod, stick [daṇḍa]), all fear death; Considering others like oneself, one should neither kill [beat, strike, execute] nor cause to kill.
सब्बे तसन्ति दण्डस्स, सब्बेसं जीवितं पियं।
अत्तानं उपमं कत्वा, न हनेय्य न घातये॥
બધા દંડથી ડરે છે, જીવન બધાને પ્રિય છે; પોતાની જાત સાથે અન્યોની સરખામણી કરીને, વ્યક્તિએ ન તો કોઈને મારવા જોઈએ કે ન તો કોઈની હત્યા માટે પ્રેરણા આપવી જોઈએ.
All fear punishment, life is dear to all; Considering others like oneself, one should neither kill nor cause to kill.
सुखकामानि भूतानि, यो दण्डेन विहिंसति।
अत्तनो सुखमेसानो, पेच्च सो न लभते सुखं॥
સુખ (સહજતા, સંતોષ, આરામ) ઇચ્છતા જીવો, જે દંડથી બીજાને હિંસા કરે છે; તેઓ પોતાનું સુખ શોધતા હોવા છતાં, મૃત્યું પછી સુખ પ્રાપ્ત કરતા નથી.
Beings wishing for happiness [ease, contentment, comfort], who harm others with punishment; While seeking happiness for themselves, after death, they do not find happiness.
सुखकामानि भूतानि, यो दण्डेन न हिंसति।
अत्तनो सुखमेसानो, पेच्च सो लभते सुखं॥
સુખ ઇચ્છતા જીવો, જે દંડથી બીજાને હિંસા કરતા નથી; પોતાનું સુખ શોધતા, મૃત્યું પછી તેઓ સુખ પ્રાપ્ત કરે છે.
Beings wishing for happiness, who do not harm others with punishment; While seeking happiness for themselves, after death, they find happiness.
मावोच फरुसं कञ्चि, वुत्ता पटिवदेय्यु तं।
दुक्खा हि सारम्भकथा, पटिदण्डा फुसेय्यु तं॥
કોઈની સાથે કઠોર (તોછડું) બોલશો નહીં, કારણ કે જો તમે કઠોર બોલશો, તો તેઓ તમને એવો જ જવાબ આપી શકે છે; ખરેખર, ક્રોધિત શબ્દો (વિવાદિત વાતો) દુઃખ લાવે છે, અને બદલો તમને અસર કરી શકે છે.
Do not speak harshly [roughly, sharply, unkindly] to anyone, for if spoken to, they might respond to you; Indeed, angry words [quarrelsome speech, argumentative talk] bring suffering, and retaliation may affect [harm, impact] you.
सचे नेरेसि अत्तानं, कंसो उपहतो यथा।
एस पत्तोसि निब्बानं, सारम्भो ते न विज्जति॥
જો તમે તૂટેલા કાંસાની (ઘંટની) જેમ શાંત (અવિચલિત) રહેશો; તો તમે નિબ્બાન (નિર્વાણ) પ્રાપ્ત કરી લેશો, અને તમારામાં આક્રમકતાનો (ક્રોધનો) કોઈ અંશ રહેશે નહીં.
If you remain non-agitated [unperturbed, calm, composed], like a broken gong [a musical instrument, a bell]; You will have attained Nibbāna, and no trace of aggressiveness [hostile or violent behavior] will remain in you.
यथा दण्डेन गोपालो, गावो पाजेति गोचरं।
एवं जरा च मच्चु च, आयुं पाजेन्ति पाणिनं॥
જેમ ગોવાળ, ગાયોને લાકડીથી ગોચર (ચરવા માટે) તરફ હાંકી જાય છે; તેવી જ રીતે વૃદ્ધાવસ્થા અને મૃત્યુ, જીવંત પ્રાણીઓના આયુષ્યને હાંકી જાય છે.
Just as the cowherd, drives the cows to the pasture with a stick; So too do old age and death, drive the life-span of living beings [sentient beings, breathing beings].
अथ पापानि कम्मानि, करं बालो न बुज्झति।
सेहि कम्मेहि दुम्मेधो, अग्गिदड्ढोव तप्पति॥
નુકસાનકારક (પાપ) કર્મો કરતી વખતે, અપરિપક્વ (મૂર્ખ) વ્યક્તિ સમજતો નથી; પોતાના જ કર્મો દ્વારા, તે અવિવેકી વ્યક્તિ અગ્નિથી બળી રહ્યો હોય તેમ પીડાય છે (પસ્તાવો કરે છે).
While doing harmful [injurious, bad, or evil] deeds, the immature person does not understand; Through their own deeds, the undiscerning one [unwise], is tormented [regrets, feels remorse], as if burned by fire.
यो दण्डेन अदण्डेसु, अप्पदुट्ठेसु दुस्सति।
दसन्नमञ्ञतरं ठानं, खिप्पमेव निगच्छति॥
જે કોઈ શાંત અને નિર્દોષ (દોષરહિત) લોકોને દંડથી (સજાથી) નુકસાન પહોંચાડે છે; તે ખૂબ જ ઝડપથી આ દસ પરિસ્થિતિઓમાંથી એકનો અનુભવ કરશે.
Whoever, with punishment harms those that are peaceful, or harms those who are blameless; Will very quickly experience, one of these ten situations.
वेदनं फरुसं जानिं, सरीरस्स च भेदनं।
गरुकं वापि आबाधं, चित्तक्खेपं व पापुणे॥
તેઓ તીવ્ર પીડા, અથવા શરીરના ભંગાણનો (ઈજાનો) અનુભવ કરી શકે છે; અથવા ગંભીર બીમારી, અથવા તેઓ માનસિક મૂંઝવણનો (ગાંડપણનો) શિકાર થઈ શકે છે.
They may experience sharp pain [severe pain], or the fracturing [injuring, breaking] of the body; Or else grave illness [serious affliction], or they may fall into mental confusion [insanity, madness].
राजतो वा उपसग्गं, अब्भक्खानं व दारुणं।
परिक्खयं वा ञातीनां, भोगानं व पभङ्गुरं॥
અથવા તેઓને સત્તાવાળાઓ (રાજા કે સરકાર) તરફથી મુશ્કેલી, અથવા કઠોર આક્ષેપનો (ખોટા આરોપનો) સામનો કરવો પડી શકે છે; અથવા તેમના સંબંધીઓનું નુકસાન (મૃત્યુ), અથવા તેમની સંપત્તિનો નાશ થઈ શકે છે.
Or they may face trouble from the authorities [king, ruler], or a harsh accusation [slander, false charge]; Or the loss [demise, depletion] of their relatives, or the perishing of [collapse of] their possessions [wealth, property].
अथ वास्स अगारानि, अग्गि डहति पावको।
कायस्स भेदा दुप्पञ्ञो, निरयं सोपपज्जति॥
અથવા તેમના ઘર (નિવાસસ્થાનો)ને અગ્નિ બળી શકે છે; અથવા શરીરના વિઘટન (મૃત્યુ) પછી, જ્ઞાન ન કેળવનાર (અવિવેકી) વ્યક્તિ દુર્ગતિમાં (નરકમાં) જાય છે.
Or else, their houses, may be burned down by fire; Or on the disintegration of the body [through death], the one who has not cultivated wisdom goes to a state of misfortune [hell, state of deprivation].
न नग्गचरिया न जटा न पङ्का, नानासका थण्डिलसायिका वा।
रजो जल्लं उक्कुटिकप्पधानं, सोधेन्ति मच्चं अवितिण्णकङ्खं॥
ન તો નગ્ન ફરવાથી, ન જટા રાખવાથી, ન કાદવ લગાવવાથી, ન ઉપવાસથી, ન ખુલ્લી જમીન પર સૂવાથી; ન તો ધૂળ અને ગંદકીથી, ન તો ઉભડક બેસીને તપસ્યા કરવાથી, શંકાઓ પાર ન કરેલો નશ્વર વ્યક્તિ શુદ્ધ થતો નથી.
Neither going naked, nor matted hair, nor covering oneself with mud, nor fasting [not eating], nor sleeping on bare ground; nor dust and dirt, nor squatting ascetic practices, purify a mortal who has not overcome doubt [who has not crossed beyond uncertainty].
अलङ्कतो चेपि समं चरेय्य, सन्तो दन्तो नियतो ब्रह्मचारी।
सब्बेसु भूतेसु निधाय दण्डं, सो ब्राह्मणो सो समणो स भिक्खु॥
અલંકૃત હોવા છતાં, જો કોઈ સમતાથી વર્તે, શાંત, સંયમિત, નિયંત્રિત અને બ્રહ્મચર્યનું (આધ્યાત્મિક જીવનનું) પાલન કરતો; જેણે તમામ પ્રાણીઓ પ્રત્યે હિંસા (દંડ) નો ત્યાગ કર્યો છે, એ વ્યક્તિ બ્રાહ્મણ છે, એ શ્રમણ છે, એ ભિક્ષુ છે.
Even when adorned, if one walks with tranquility [with balance, with serenity], At peace, tamed, restrained, and practicing the spiritual life [living the spiritual life, abstaining from sexual intercourse]; Having laid down violence [actions that cause injury] towards all beings, that person is a sage, an ascetic, a bhikkhu.
हिरीनिसेधो पुरिसो, कोचि लोकस्मि विज्जति।
यो निन्दं अपबोधेति, अस्सो भद्रो कसामिव॥
સાચા અને ખોટાની સમજણથી (લાજથી) સંયમિત વ્યક્તિ, જો આવી કોઈ દુનિયામાં મળે; જે અતિ નિંદ્રાથી દૂર રહે છે, તે ચાબુકથી સંયમિત એક ઉમદા ઘોડા સમાન છે.
A person restrained by a sense of right and wrong [sense of shame, conscience, modesty], if such a one is found in the world; Who shies away from sleeping too much, is like a noble horse that is restrained by the whip.
अस्सो यथा भद्रो कसानिविट्ठो, आतापिनो संवेगिनो भवाथ।
सद्धाय सीलेन च वीरियने च, समाधिना धम्मविनिच्छयेन च।
सम्पन्नविज्जाचरणा पतिस्सता, जहिस्सथ दुक्खमिदं अनप्पकं॥
જે રીતે ઉમદા ઘોડો ચાબુકથી સંયમિત થાય છે, તે રીતે તમે સતત પ્રયત્નશીલ અને સંવેગ (તાકીદની ભાવના) સાથે રહો; શ્રદ્ધાથી, સદાચાર અને ઉર્જા દ્વારા, સમાધિથી અને ધર્મના વિવેકપૂર્વક નિરીક્ષણથી; જ્ઞાન, આચરણ અને સતિથી (સભાનતાથી) સંપૂર્ણ રીતે સંપન્ન બની, તમે આ વિશાળ દુઃખનો ત્યાગ કરી શકશો.
Just as a noble horse is restrained by the whip, be with continuous effort [ardent, zealous] and feeling a sense of urgency (anxiety [saṁvega]); By faith [confidence], by virtue [ethical conduct] and with energy [persistence], with collectedness [mental composure] and discernment of mental qualities; Fully endowed with wisdom and ethical conduct and mindfulness, you will abandon this considerable suffering.
उदकञ्हि नयन्ति नेत्तिका, उसुकारा नमयन्ति तेजनं।
दारुं नमयन्ति तच्छका, अत्तानं दमयन्ति सुब्बता॥
સિંચાઈ કરનારાઓ પાણીને વાળે છે, બાણ બનાવનારાઓ બાણને આકાર આપે છે; સુથાર લાકડાને આકાર આપે છે, અને સારા આચરણવાળા (સદાચારી) લોકો પોતાની જાતને કાબૂમાં (વશ) રાખે છે.
Irrigators direct the water, fletchers [arrow makers] shape arrows; Carpenters shape the wood, Those of good conduct [virtuous person] tame [master, control] themselves.